السيد الطباطبائي ( مترجم وشارح : محسن دهقانى )

90

فروغ حكمت ( ترجمه وشرح نهاية الحكمه ) ( فارسى )

صورتى كه در صدق و كذب يكى از دو طرف نقيض شك داشته‌باشد آن شك به طرف ديگر نقيض هم سرايت خواهد كرد و انسان به هيچ يك از قضايا در جانب سلب و ايجاب ايمان علمى نخواهد يافت . از اين رو گفته مىشود علم به هر قضيه‌اى مبتنى است بر قبول اين اصل كه يا ايجاب در قضيه صادق است يا سلب . صدقِ ايجاب وسلب ، هر دو يا كذبِ آن دو محال است . سوفسطى كه اظهار شك در هر موجودى مىكند فقط بالفظ سخنى را مىگويد كه با عقل و جان و فطرت آن را قبول ندارد ؛ پس چرا وقتى گرسنه مىشود به سراغ سفرهء نان مىرود ؟ و وقتى تشنه مىشود به سراغ ظرف آب مىرود . اگر در وجود آب و نان و اين كه آنها رفع تشنگى و گرسنگى مىكنند ترديد داشت چطور به هنگام نياز سراغ آنها مىرود ؟ معلوم مىشود او در عمق جان خود ايمان به اين حقايق دارد گرچه با لفظ انكار مىكند . به زودى بحث دربارهء انديشه سوفسطايىگرى و اقسام آن خواهد آمد .